عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )
348
الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )
و همانا به سبب مبالغه در اتصاف مشبه ( به صفت مشبه به ) ادات تشبيه را حذف مىكنند ، و آن اسلوب در مثل گفتار عرب در مدح مرد : « هو البحر جودا ، و الدهر بأسا ، و السّيف لسانا » و در مثل گفتار ايشان در وصف زن : « ريقها الخمر و ثغرها الدرّ و كلامها السّحر و ريحها المسك » - ( در مثل چنان اقوالى آن اسلوب ) تحقق يافته است . و مردى اعرابى كلامى گفته ، و از زنى سخن به ميان آورده است : « كلامها الوبل على المحل و العذب البارد على الظّمأ » و شاعر گفته است : [ از بحر طويل ] 1027 و تبسم عن سمطى لال فصولها * شوابير ياقوت يقارنها خمر « 5 » و عبد اللّه بن عجلان النّهدى « 6 » گفته است : [ از بحر طويل ] 1028 و حقّة مسك من نساء لبستها * شبابى و كأس باكرتنى شمولها شاعر ( در مصراع اول ) زنى را در نظر داشته و وى را در بوى خوشش به مشكدانى تشبيه كرده است . و شاعر ديگر گفته است : [ از بحر سريع ] 1029 النّشر مسك و الوجوه دنا . . . * نير و اطراف الاكفّ عنم « 7 » و تنوخى از شعر عبد اللّه بن المعتز برايم خواند : [ از بحر مجتث ] 1030 بدر و ليل و غصن * وجه و شعر و قدّ 1031 خمر و ورد و درّ * ريق و ثغر و خدّ و تشبيه بر اين اسلوب ، در شعر و نثر كلام عرب فراوان است . و گفتار خداى - عزّ و جلّ - در وصف « رحيق ( : باده صاف و بىدرد ) » : خِتامُهُ
--> ( 5 ) - در التشبيهات ، ص 108 ( بجاى شوابير ) شوائب ضبط شده است . ( 6 ) - او عبد اللّه بن عجلان النهدى ، شاعرى از عصر جاهلى و از عشقپيشهگان عرب است . الشعر و الشعراء ، ج 2 ، ص 604 و الاغانى ، ج 19 ، ص 211 ، چاپ بيروت . ( 7 ) - در نسخه اصل و التشبيهات ، ص 84 چنين است اما در المفضّليات ، ص 238 ( بجاى الاكف ) البنان ضبط شده است .